| Programma: | Atuatuca Tungrorum, de antieke benaming van Tongeren, onze startplaats voor deze motorrit, was in de Romeinse tijd de administratieve hoofdplaats van het volksdistrict (civitas) der Tungri. Deze Tungri vormden ten tijde van keizer Augustus (27. V. C. - 14. N. C.) een bestuurlijke federatie van enkele autochtone volksstammen die in de decennia daarvoor in het verzet waren gekomen tegen het Romeins invasieleger van Julius Caesar. De Eburonen, één van deze inheemse stammen, hadden in 54 v. C. onder het bevel van hun koning Ambiorix, een zware nederlaag toegebracht aan de Romeinse legioenen. Die veldslag had plaats in de nabijheid van Atuatuca, een nog onbekende plaats in het land van de Eburonen, waar de Romeinen hun winterkwartier hadden opgeslagen.
Na de definitieve vestiging van het Romeins gezag, ging de inheemse naam Atua(tu)ca over op de hoofdplaats van de civitas Tungrorum. Deze primitieve nederzetting (vicus), gelegen op een knooppunt van belangrijke heerbanen, zou in de loop van de volgende eeuwen uitgroeien tot een echte Romeinse stad (municipium), met typische openbare en private gebouwen & straten, omgeven door een monumentale stadsmuur. De verspreiding van de Romeinse cultuur had ook een grote invloed op de ontwikkeling van het omliggende platteland, waar welstellende herenboeren talloze boerderijen (villa's) en karakteristieke grafheuvels (tumuli) oprichten. Als gevolg van de voortdurende invallen van Germaanse volkeren in Noord-Gallië, werd de stad in de 4de eeuw voorzien van laatromeinse tijd, evenals de zustersteden Keulen en Trier, het centrum van een christelijke diocese, waar HH. Maternus en Servatius als eerste geloofspredikers vermoedelijk een tijd lang hun bisschopszetel hadden gevestigd. Oudheidkundige opgravingen in de oude stadskern en bijbehorende necropolen hebben talrijke overblijfselen aan het licht gebracht die, aangevuld met enkele karakteristieke vondsten van het platteland, een levendig beeld ophangen van het Romeins verleden van de stad en haar regio. Welke rol Tongeren heeft gespeeld in de vroege Middeleeuwen is, spijts enkele zeldzame vondsten uit de Merovingische periode (5de - 7de eeuw), niet duidelijk. Het is pas in de daaropvolgende Karolingische tijd dat de stad opnieuw in het licht van de historie treedt met de bouw van een nieuwe kerk en de stichting van een kapittel van kanunniken. Dat alles gebeurde - kennelijk als voortzetting van een christelijke traditie - steeds op de plaats van de huidige O.L.V.-kerk in wier omgeving ook de Sint-Maternuskapel (memoriekerkje) en het oude bisschopshuis hadden gestaan.
Het centrum van deze kerkelijke aanhorigheden (monasterium), eertijds omgeven door een primitieve omheining, zou de kern vormen van de latere stadsontwikkeling.Na afbraak van de Romaanse munsterkerk en de heropbouw van de thans nog bestaande kloostergang, werd in de eerste helft van de 13de eeuw aangevangen met de bouw van de huidige Onze-Lieve-Vrouwebasiliek in Gotische stijl. Vanaf die tijd ontstonden rondom het oude stadscentrum nieuwe handelswijken, verzorgingstehuizen en ambachtelijke kwartieren, die na de aanleg van de 13de eeuwse stadsomwalling uitgebreid werden met verschillende kloosters, enkele parochiekerkjes en een begijnhof.
Tongeren, een van de gegoede steden van het Luikerland, werd in 1677 bijna volledig platgebrand door de troepen van Lodewijk XIV, waarna de stad slechts moeizaam herstelde. Het is pas na 1830 dat er van een werkelijke heropleving kan gesproken worden. Meer dan 2000 jaar geschiedenis hebben een uitzonderlijk rijk cultuurhistorisch erfgoed nagelaten. Van het cultuurrijke Tongeren gaan we flirtend met de Belgisch – Nederlandse grens naar Duitsland, voor een blits bezoek aan AKEN (Aachen) .
Aken ligt aan het drielandenpunt Duitsland-België-Nederland. Het is een officieel kuuroord, dit dankzij zijn minerale chloor- en zwavelhoudende bronnen. Deze bronnen zorgden ook voor de belangrijke uitbouw van de stad. Maar in deze stad draait alles rond de persoon van Karel de Grote!
Aken was al in de Romeinse tijd een belangrijke nederzetting. Karel de Grote liet er in 778 zijn palts bouwen, dat zijn meest geliefde residentie werd. Hij verhief Aken tot hoofdstad van zijn rijk benoorden de Alpen in 794. Karel de Grote stierf op 28 januari 814 in Aken. Van 936 tot 1531 werden in de kathedraal (Dom) dertig prinsen tot keizer van het Duitse Rijk gekroond. In 1562 verloor het zijn privilege en gebeurde de kroning voortaan in Frankfurt. Toch bleef Aken een politiek belangrijke rol spelen, zo werden er hier van 1668 tot 1748 belangrijke vredesverdragen getekend.
De kathedraal (Dom) werd gebouwd onder Karel de Grote op het einde van de 8ste eeuw, maar werd regelmatig verbouwd. De voornaamste verbouwing was in 1355 toen men een gotisch koor eraan toevoegde (was pas af in 1414, bij de 600ste verjaardag van de dood van Karel de Grote). In de Dom staan o.a. de troon en het reliekschrijn van Karel de Grote.
Hoe zou het mogelijk zijn om in en Belgisch –Duitse cultuurrijke rit om Malmedy er van tussen te laten? Onze middagstop is dus op een boogscheut van het carnavalmuseum in het centrum van… Malmedy ontstond rond de kort voor 650 door Remaclus gestichte abdij en behoorde sinds de 10e eeuw samen met Stavelot tot het abdijvorstendom Stavelot-Malmedy. Na de Franse annexatie van de Zuidelijke Nederlanden behoorde het tot het departement Ourthe. Het Congres van Wenen wees de Oostkantons inclusief Malmedy in 1815 aan Pruisen toe. In dat land behoorde de stad tot het district Malmedy in de Rijnprovincie. Krachtens het Verdrag van Versailles kwam Malmedy in 1919 aan België. Van 1940 tot 1944 behoorde het weer tot Duitsland.
Monumenten zijn de voormalige benedictijnenabdij (gesticht ca. 650, opgeheven in 1797) en de abdijkerk (1775-1784), die in 1920 zetel van de bisschop van Eupen-Malmedy werd. Na opheffing van het bisdom in 1925 bleef de kathedrale titel behouden. De kathedraal bewaart de relieken van de Heilige Quirinus. Slingerend langs de mooie wegen van onze Ardennen, langs rustige dorpen en de waterval van Coo, belanden we in Spa.
Volgens een verhaaltje komt de naam Spa van het Russische spasibo, wat 'dank u' betekent. Toen Peter de Grote in 1717 in Spa vertoefde, kreeg hij water aangeboden van de bevolking. Hij antwoordde met 'Spasibo', wat daarna verbasterd zou zijn tot Spa.
In de Middeleeuwen behoorde Spa tot het markizaat Franchimont, genoemd naar de burcht in het naburige Theux. Franchimont behoorde tot het prinsbisdom Luik. Spa kreeg in 1594 stadsrechten.
Remacle Leloup, een bekend illustrator, werd in 1694 in Spa geboren.
Spa was tot ongeveer 1980 het belangrijkste toeristische centrum van de Ardennen. De geneeskrachtige werking van het ijzer- en koolzuurhoudend water was al in de 16e eeuw bekend. In 1764 werd de eerste badinrichting gebouwd en kreeg de stad bekendheid als kuuroord. In 1774 werd er het eerste casino van Europa geopend. In de 19e eeuw werd Spa zo bekend dat in het Engels "spa" een soortnaam voor kuuroord werd. De welgestelde bourgeoisie liet er kasteeltjes bouwen. Talrijke gekroonde hoofden, componisten en schrijvers verbleven in Spa.
Koningin Maria-Hendrika woonde van 1893 tot haar dood in 1902 in de Villa Royale; daar ontvluchtte ze de problemen van Laken.
Keizer Willem II van Duitsland vestigde in 1918 zijn hoofdkwartier in Spa. Hij ondertekende er ook zijn troonsafstand. In 1920 hielden de geallieerden in Spa de naar de stad genoemde conferentie over herstelbetalingen, als vervolg op de conferentie van Versailles.
"Spa rood" lijkt op weg ook een soortnaam te worden. Het bedrijf Spa Monopole is sinds 1921 de exclusieve producent van dit bronwater, dat echter niet uit dezelfde bronnen komt als het ijzerhoudend water. Spa Monopole is nu onderdeel van de Spadel-groep die ook de bronnen van Spontin en Chevron controleert.
Het ijzerhoudend water kan men proeven in de Peter-de-Grote-bron in het centrum van de stad. Na al dat gewater gaan we via een grote bocht rond Luik terug naar af, terug naar Tongeren.
|
